چرا خواب شبانه خود را فراموش می‌کنیم و چطور آن‌ها را به یاد آوریم؟

0 741

داشتم خواب می‌دیدم که آشفته و هراسان در حال دویدن در یک دشت وسیع هستم که ناگهان از خواب پریدم!‌ چیزی در خاطرم نمانده بود به‌جز تصویری از یک دشت سرسبز و بزرگ و صدای قدم‌هایم که از روی ترس برمی‌داشتم.

اما ترس از چه چیزی؟ یادم نبود! به کجا می‌گریختم؟ نمی‌توانستم چیزی را به خاطر بیاورم. این نخستین بار نبود که خوابم را فراموش می‌کردم.

شاید برای شما هم پیش آمده باشد که رؤیای شبانه خود را فراموش کنید.

حتی مواقعی که پس از بیداری تصاویر پراکنده‌ای از خوابتان را در ذهن دارید و نمی‌خواهید که آن‌ها را فراموش کنید، باز هم این تصاویر از حافظه شما پاک می‌شوند.

در این مقاله می‌خواهیم به بررسی دلایل فراموش کردن رؤیاهای شبانه بپردازیم و نکاتی را بیان کنیم که در به خاطر سپردن خواب‌هایی که می‌بینیم مؤثر هستند.

رویا دیدن

همه ما خواب می‌بینیم اما آن را فراموش می‌کنیم

انسان‌ها به‌طور متوسط یک‌سوم از عمر خود را در خواب می‌گذرانند! طبیعتاً همه ما در طول زندگی رؤیاهای متعددی را می‌بینیم، اما معمولاً آن‌ها را از یاد می‌بریم.

بارها پیش آمده که پس از بیداری، تصاویری از خوابی که دیده بودم در ذهنم مانده بود، اما خیلی سریع و به شکل ناخواسته همه را فراموش کردم.

اگر همین اتفاق در بیداری رخ دهد چه خواهید کرد؟ فراموشی مکرر از جمله عارضه‌هایی است که باعث می‌شود برای درمان آن به پزشک متخصص مراجعه کنیم؛ اما فراموش کردن خواب‌هایی که می‌بینیم ظاهراً امری طبیعی است. به نظر شما چرا؟

این‌طور به نظر می‌رسد که در ما گرایش عمیقی نسبت به فراموش کردن رؤیاهای شبانه وجود دارد.

بارها شنیده‌ایم که برخی می‌گویند من خیلی خواب نمی‌بینم! اما درواقع این افراد خیلی راحت‌تر نسبت بقیه رؤیاهای شبانه خود را از یاد می‌برند.

نتایج تحقیقات انجام‌شده در این زمینه نشان می‌دهد حتی افرادی که گمان می‌کنند خوابی ندیده‌اند و چیزی را به خاطر ندارند هم بارها رؤیاهای شبانه را تجربه کرده‌اند.

حتی همین افراد هم در صورت بیدار شدن در موقعیت مناسب، قادر به بیان خواب خود هستند.

البته علت آن به‌طور کامل مشخص نیست! اما پژوهشگران با بررسی عملکرد مغز انسان در طول خواب به نتایجی دست یافته‌اند که شاید بیانگر علت این اتفاق باشد.

چرا برخی از افراد خوابی را که دیده‌اند، بهتر به یاد می‌آورند؟

پژوهشگران تحقیقاتی را بر روی این دسته از افراد انجام دادند.

محققان بر این باور هستند که دو بخش از مغز این افراد در مقایسه با مغز کسانی که رؤیاهایشان را به خاطر نمی‌آورند، فعالیت بیشتری دارند.

این دو بخش قشر پیشانی و پیوندگاه گیجگاهی هستند.

قشر پیشانی ارتباط میان وقایع، واکنش‌های احساسی و مکان‌ها را برقرار می‌کند! اما بخش دیگر مسئولیت درک خودآگاهی و ثبت ظاهر خود و دیگران را بر عهده دارد.

این دو بخش مغز در خلق رؤیا و به یاد آوردن آن مؤثر هستند.

فراموشی خواب

فراموش کردن خواب و رؤیای شبانه

همان‌طور که گفتیم هنوز نمی‌توان دلیل خاصی را برای این اتفاق عنوان کرد اما فرضیه‌هایی در این راستا وجود دارند.

به‌طور مثال مطابق یکی از فرضیه‌ها، مغز انسان تنها اطلاعاتی را ذخیره می‌کند که حائز اهمیت باشند. به همین دلیل اطلاعات غیرضروری و کم‌اهمیت را فراموش می‌کند.

در همین راستا در سال ۲۰۱۳ پژوهشی صورت گرفت.

در این تحقیق افرادی که رؤیاهای شبانه خود را به یاد داشتند و آن‌هایی که خواب‌هایشان را فراموش می‌کردند، مورد بررسی قرار گرفتند.

نتیجه این تحقیق، وجود تفاوت‌های نورولوژیک میان این دو گروه را نشان می‌دهد.

پژوهشگران هنگام خواب با پخش اسامی کوچک تصادفی با استفاده از فرکانس‌هایی از صدا آزمایش خود را انجام دادند.

در این آزمایش گروهی اسم‌های بیشتری را به خاطر داشتند که دفعات بیشتری در طول شب بیدار شده بودند. درواقع افرادی که به‌طور متوسط ۳۰ دقیقه از شب را بیدار بودند، بهتر می‌توانستند رؤیای شبانه خود را بازخوانی کنند.

اما گروهی که در طول شب به‌طور متوسط ۱۴ دقیقه بیدار بودند، رؤیای خود را راحت‌تر فراموش می‌کردند.

پس این‌گونه به نظر می‌رسد که رابطه مستقیمی میان دفعات بیدار شدن از خواب و به یاد آوردن رؤیاها وجود دارد.

هیپوکامپوس چطور باعث فراموشی خواب می‌شود؟

شاید فکر کنید هنگامی که می‌خوابید، همه بخش‌های مغزتان به‌صورت هم‌زمان به خواب می‌روند!‌ اما با توجه به نتایج تحقیقات انجام‌شده در سال ۲۰۱۱ اشتباه می‌کنید.

هیپوکامپوس یا هیپوکامپ بخشی منحنی شکل در دو نیمکره مغز است که دیرتر به خواب می‌رود.

هیپوکامپوس اطلاعات را از حافظه کوتاه‌مدت به حافظه بلندمدت منتقل می‌کند.

هیپوکامپوس نه‌تنها دیرتر از سایر بخش‌ها به خواب می‌رود، بلکه دیرتر از شما هم بیدار می‌شود. درواقع آخرین بخشی مغز است که بیدار می‌شود.

به همین دلیل تصاویری که پس از بیدار شدن در حافظه کوتاه‌مدت قرار دارند به دلیل عدم هشیاری کامل هیپوکامپ در حافظه شما ذخیره نخواهند شد.

فراموش کردن رویای شبانه

البته این به معنای غیرفعال بودن هیپوکامپوس در طول شب نیست!‌ بلکه این بخش فعال است اما به‌جای اینکه تجربه جدیدی را ذخیره کند، به طبقه‌بندی داده‌های موجود در مغز مشغول است.

حتی این‌طور به نظر می‌رسد که هیپوکامپ در طول خواب اطلاعاتی را به کورتکس مغز ارسال می‌کند اما هیچ دریافتی ندارد. پژوهشگران بر این باور هستند که این ارتباط یک‌طرفه باعث می‌شود که هیپوکامپ اطلاعات حافظه بلندمدت را جهت ذخیره‌سازی به کورتکس ارسال کند و داده جدیدی در آن قرار نگیرد.

مواد شیمیایی عصبی چه تأثیری بر یادآوری خواب‌ها دارند؟

اگر به دنبال یافتن علت فراموش کردن خواب‌ها و رؤیاهایتان هستید، بهتر است بدانید که دو پیام‌رسان عصبی به نام‌های نور آدرنالین و استیل‌کولین نقش مهمی را ذخیره‌سازی خاطرات شما ایفا می‌کنند.

در طول خواب میزان این مولکول‌های آلی کاهش می‌یابد! اما پس از ورود به مرحله حرکت سریع چشم‌ها در خواب (REM)، میزان فعالیت استیل‌کولین به حالت طبیعی در زمان بیداری باز‌می‌گردد.

منظور از مرحله REM هنگامی است که رؤیاهایتان را به شکل واضح در خواب مشاهده می‌کنید.

البته اثبات تأثیر این دو ماده شیمیایی عصبی بر حافظه به تحقیقات بیشتری نیاز دارد!‌ اما دانشمندان بر این باور هستند که نور آدرنالین و استیل‌کولین بر فراموش کردن خواب‌ها تأثیر می‌گذارند.

خواب عمیق

ترفندهایی برای به یاد آوردن خواب‌ها

اگر شما هم خیلی ساده خواب‌هایتان را فراموش می‌کنید، می‌توانید با انجام تمرین‌های ذهنی و رعایت یک سری از نکات به حافظه خود جهت یادآوری خواب‌ها کمک کنید.

·         برنامه خواب منظم

سعی کنید شب‌ها رأس ساعت مشخصی بخوابید و هر روز صبح سر ساعت خاصی بیدار شوید! هفت الی نه ساعت خواب شبانه بسیار عالی خواهد بود.

·         بیدار شدن به‌صورت طبیعی

معمولاً افرادی که صبح به‌صورت طبیعی بیدار می‌شود، رؤیاهای شب گذشته را بهتر از کسانی به خاطر دارند که با صدای آلارم گوشی یا زنگ ساعت از خواب برمی‌خیزند.

·         یادداشت کردن

معمولاً در دقایق اولیه پس از بیداری، تصاویری از رؤیاهایتان را به یاد خواهید آورد. شما می‌توانید در همان لحظات اولیه خوابتان را در دفترچه یادداشت کنید.

همچنین می‌توانید چشم‌های خود را ببندید و صحنه‌هایی را تجسم کنید که در خواب دیده‌اید. تکرار این کار تا بیدار شدن هیپوکامپ به ثبت یک خاطره جدید در حافظه شما کمک خواهد کرد.

·         نوشیدن آب پیش از خواب

همان‌طور که اشاره کردیم تعداد دفعات بیدار شدن در طول شب در به یاد آوردن رؤیاهای شبانه مؤثر است!‌ بنابراین نوشیدن آب پیش از خواب می‌تواند در طول شب شما را برای رفتن به دستشویی بیدار کند.

امیدواریم از مطالبی که در رابطه با فراموش کردن خواب بیان کردیم لذت برده باشید.

در آخر به شما پیشنهاد می‌کنیم که از سامانه هوشمند انجام کار غافل نشوید. به‌خصوص در این روزهایی که بیشتر از گذشته در خانه هستید، می‌توانید از خدمات سامانه کارچی داری جهت انجام امور خانه و خانه‌داری استفاده کنید.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.